De kredietcrisis: Uncle Sam speelt Superman

Abonnees van de ProtectiePortefeuille (voorheen SpeederPortefeuille) ontvangen niet alleen concrete adviezen omtrent in te nemen posities. Door middel van regelmatige updates staan wij stil bij de actuele berichtgeving rond de kredietcrisis, de conditie van de banken, de vergrijzing, kortom: alles wat beleggers op dit moment zorgen baart.

Ook in de afgelopen week hield de kredietcrisis de gemoederen op de beurs sterk bezig. Deze week besteedden wij in de update voor onze abonnees speciale aandacht aan Fannie Mae en Freddie Mac, de zorgenkindjes van de Amerikaanse financiële markt. Gezien het belang van deze bedrijven voor de hypotheekmarkt in de VS, willen we u deze informatie niet onthouden.

Paulson redt Fannie Mae en Freddie Mac

Uncle Sam mocht zondag even de rol van Superman spelen: minister van Financiën Henry Paulson maakte bekend dat de Amerikaanse overheid Fannie Mae en Freddie Mac onder curatele stelt, teneinde deze hypotheekgiganten van de ondergang te redden. De kosten van de reddingsactie kunnen oplopen tot $ 200 miljard. Sommigen spreken zelfs over $ 450 miljard. Fannie Mae en Freddie Mac spelen een cruciale rol bij het terugbrengen van de stabiliteit op de financiële markten, aldus Paulson. Er is de bewindsman dan ook veel aan gelegen beide bedrijven overeind te houden.

Fannie Mae en Freddie Mac: wat doen ze?
Fannie Mae is de bijnaam van de in 1938 opgerichte Federal National Mortgage Association. Oorspronkelijk een overheidsorgaan, werd Fannie Mae in 1968 geprivatiseerd. Nu mag de overheid echter weer inspringen om de kastanjes uit het vuur te halen. Het is de taak van Fannie Mae om hypotheekverstrekkers, bijvoorbeeld banken, te voorzien van financiële middelen waarmee hypotheken worden afgesloten. Op de website van Fannie Mae staat hierover het volgende:

Fannie Mae has a federal charter and operates in America’s secondary mortgage market to ensure that mortgage bankers and other lenders have enough funds to lend to home buyers at low rates. Our job is to help those who house America.”

Freddie Mac is de bijnaam van de Federal Home Loan Mortgage Corporation. Deze instelling werd in 1970 opgericht om de competitie met Fannie Mae aan te gaan en heeft een vergelijkbaar mission statement. Omwille van de overzichtelijkheid wordt in het onderstaande alleen stilgestaan bij de situatie rond Fannie Mae. Gezien de hoge mate van overeenkomst tussen beide bedrijven zou ‘Fannie Mae’ in de onderstaande tekst eenvoudig vervangen kunnen worden door ‘Freddie Mac’.

Fannie Mae en Freddie Mac: hoe doen ze het?
Fannie Mae voorziet hypotheekverstrekkers van geld om uit te lenen aan huiseigenaren. Zo verkopen financiële instellingen een deel van hun afgesloten hypotheken door aan Fannie Mae. Het geld dat Fannie Mae betaalt voor deze hypotheken vormt voor de hypotheekverstrekkers weer de basis om nieuwe hypotheken af te sluiten. De gekochte hypotheken worden door Fannie Mae in de eigen portefeuille opgenomen.

Hoe komt Fannie Mae aan het geld om hypotheken over te nemen van financiële instellingen? Enerzijds door obligaties uit te geven en te verkopen aan investeerders. Daarbij streeft Fannie Mae ernaar minder rente te vergoeden op de verkochte obligaties dan verdiend wordt aan de rente op de gekochte hypotheken.

Anderzijds neemt Fannie Mae hypotheekpakketten over van financiële instellingen en stelt in ruil daarvoor zogenoemde mortgage backed securities (MBS) beschikbaar. Dit zijn schuldpapieren waarvan het onderpand bestaat uit hypotheekpakketten. Voor financiële instellingen zijn MBS aantrekkelijk, aangezien deze veel beter verhandelbaar zijn dan de onderliggende hypotheekpakketten. Voor wie meer wil weten: Fannie Mae biedt op haar website een uitgebreide introductie van haar werkzaamheden, die hier te downloaden is.

Fannie Mae en Freddie Mac: waar ging het mis?
Vanwege een aanpassing in de regelgeving door het Amerikaanse Congres (1989) werd Fannie Mae in de jaren negentig steeds populairder bij investeerders. Steeds meer geld stroomde richting Fannie Mae, die van al dat geld prompt hypotheken kocht van financiële instellingen. Voor deze instellingen werd het verkopen van hypotheken een kunst op zich. Hoe meer hypotheken men afsloot, hoe meer afsluitprovisie men immers incasseerde. Om de aflossing van deze hypotheken hoefde men zich niet druk te maken, het risico lag immers bij Fannie Mae, die de hypotheken overnam. Hierdoor lieten financiële instellingen zich in toenemende mate verleiden tot het aanbieden van hypotheken aan klanten van wie de kredietwaardigheid te wensen overliet. In april 2004 wijdde de Washington Monthly reeds een alarmerend artikel aan deze gang van zaken. Fannie Mae, op haar beurt, zwichtte voor de verleiding om steeds riskantere hypotheken, waaronder de beruchte Alt-A-leningen, in de portefeuille op te nemen. Lees meer…

Dit alles ging lange tijd goed, bij de gratie van een huizenmarkt die floreerde, mede dankzij de financiering door Fannie Mae. Toen echter de bubbel begon leeg te lopen en de huizenprijzen daalden, ontstonden er problemen. Huiseigenaren die de maandelijkse rente niet meer konden opbrengen of van wie de hypotheeklooptijd voorbij was, waren gedwongen hun huis te verkopen tegen een lager bedrag dan de aanschafprijs, zodat er sprake was van een restschuld. Hierdoor incasseerde Fannie Mae forse verliezen op hypotheken die niet (geheel) afgelost konden worden door gedupeerde huizenbezitters.

Fannie Mae en Freddie Mac: ellende voorbij?
Fannie Mae en Freddie Mac leden tezamen in de afgelopen vier kwartalen een verlies van circa $ 14 miljard en het is onwaarschijnlijk dat daarmee het leed geleden is. Verwacht wordt dat het aantal gedwongen huizenverkopen in de VS in de komende tijd zal oplopen. Afgelopen vrijdag meldde de Mortgage Bankers Association dat er bij 6,4% van alle Amerikaanse hypotheken sprake is van een betalingsachterstand, een record. Het percentage foreclosures (gedwongen verkopen) heeft eveneens een schrikbarend hoog niveau bereikt. Lees het volledige bericht op Bloomberg.com.

Het bericht dat de Amerikaanse overheid Fannie Mae en Freddie Mac onder curatele stelt, zorgde voor regelrechte euforie op de aandelenbeurzen in Azië, Europa en de VS. Maar is er wel reden tot euforie? Het kostenplaatje van de reddingsactie kan oplopen tot $ 200 of zelfs $ 450 miljard. Waar moet dit astronomische bedrag vandaan komen? Misschien uit de portemonnee van de Amerikaanse belastingbetalers. Maar er moet ook rekening mee worden gehouden dat de Federal Reserve de geldpers weer overuren laat maken, ofwel nieuw geld in het systeem pompt. Gevolg daarvan: monetaire inflatie. Inflatie leidt tot een hogere rente. En een hogere rente zal nog meer Amerikaanse huizenbezitters in de problemen brengen. Fannie Mae en Freddie Mac zijn voorlopig gered, maar iemand (Joe Sixpack weer?) moet de rekening hiervoor betalen.

Harm van Wijk, BeursBulletin.nl

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.